Zasady korzystania z sauny parowej

Źródło: Polskie Towarzystwo Saunowe

Pobyt w saunie parowej powinien wiązać się z relaksem. A będzie relaksem, jeżeli potrafimy prawidłowo korzystać z sauny. Poniżej podstawowe zasady prawidłowego korzystania z sauny parowej, do której wchodzimy bez żadnego okrycia. Zasady korzystania z sauny suchej można znaleźć tutaj, zaś porównanie sauny suchej i parowej można przeczytać tutaj.


  • Aby skorzystać z sauny powinno się posiadać klapki oraz co najmniej jeden czysty ręcznik, który posłuży do wytarcia się – zgodnie z zaleceniami z sauny parowej korzysta się bez ubrania (lub innego okrycia) i ręcznika. Jeżeli mamy wątpliwości co do higieny siadania gołym ciałem na ławie sauny, możemy usiąść na dodatkowym ręczniku. Ręczniki używane wewnątrz sauny powinny być wykonane z materiałów naturalnych. Nie należy stosować ręczników szybkoschnących zawierających tworzywa sztuczne.



  • Przed wejściem do sauny rozbieramy się całkowicie i myjemy pod prysznicem, następnie wycieramy się, co zwiększa efektywność pocenia się.


  • W saunie parowej podłoga jest stosunkowo zimna, dlatego możemy wchodzić do środka w klapkach lub bez.


Zachowanie w saunie parowej
  • Po wejściu do sauny parowej spłukujemy ławkę i siadamy na niej gołym ciałem lub na ręczniku. Ze względu na różnice temperatur wskazane jest siedzenie z kolanami podciągniętymi do ciała tak, aby stopy znalazły się w podobnej temperaturze co reszta ciała. Sesja nie powinna przekroczyć 20 min. Ostatnie 2-3 min należy spędzić w pozycji siedzącej. W przypadku pogorszenia samopoczucia należy natychmiast opuścić saunę lub nacisnąć czerwony przycisk.


  • Po wyjściu z sauny wchodzimy bez okrycia pod prysznic i spłukujemy pot ciepłą wodą (pot ma podobny skład do moczu), następnie schładzamy ciało. Odpoczywamy co najmniej tyle czasu, ile byliśmy w saunie. Sesję możemy powtórzyć 2-3 razy. Bezpośrednio po wyjściu z sauny nie należy korzystać z jacuzzi ponieważ ciepła woda wznowi pocenie się, a pot zostanie przez nią spłukany do jacuzzi.


W saunie bez kostiumów kąpielowych

Źródło: W saunie. Polski portal saunowy.

Sauna to miejsce, gdzie powinno przebywać się bez ubrania – wchodzenie do sauny w kostiumie kąpielowym świadczy o braku szacunku dla siebie i innych.

  • „Strój kąpielowy (nawet bikini) może redukować pozytywne efekty korzystania z sauny, a także doprowadzić do reakcji alergicznej skóry, gdyż sztuczny materiał, z jakiego jest wykonany, ulega stopieniu pod wpływem wysokiej temperatury. Jednocześnie pod powierzchnią stroju powstają niebezpieczne bakterie”.

Źródło: https://www.saunyfinskie.com.pl/czego-nie-robic-w-saunie-5-grzechow-glownych/ dostęp 2024.02.03

  • Ciepło i wilgoć ułatwiają powstawanie infekcji intymnych, szczególnie u kobiet. „Drobnoustroje rozwijają się z łatwością tam, gdzie jest ciepło i wilgotno. Sprzyjają im też wilgotne ręczniki i niewysuszony strój kąpielowy”.

Źródło: https://www.menopauza.pl/infekcje-intymne-a-czeste-korzystanie-sauny/ dostęp 2024.02.03

  • Kostiumy kąpielowe są wykonywane głównie z poliestru. Poliester powstaje w wyniku reakcji chemicznej z udziałem produktów ubocznych ropy naftowej, węgla, wody i powietrza. Otrzymany produkt jest rozciągany na długie włókna, które są bardzo mocne, ale też bardzo toksyczne. Poliester jest w zasadzie termoplastem i po podgrzaniu nawet do temperatury ciała, wydziela małe cząsteczki plastiku. Łatwo sobie wyobrazić, jak ten proces się intensyfikuje w czasie przebywania w saunie. Ciepło uwalnia chemikalia, takie jak formaldehyd i perfluorowane związki chemiczne (PFC), a te są z kolei wchłaniane zarówno przez skórę, jak i wydzielane na zewnątrz (czyli są zagrożeniem dla innych przebywających w saunie). Formaldehyd działa drażniąco u pacjentów cierpiących na alergie i stany astmatyczne. Ponadto formaldehyd, wg klasyfikacji UE, jest rakotwórczy. Naukowcy zgłosili również zagrożenie rakotwórcze związane z PFC. U zwierząt laboratoryjnych PFC okazały się być przyczyną uszkodzeń wątroby, nerek i układu rozrodczego. Stroje kąpielowe wykonywane są z poliestru, ponieważ wymagają szybkiego schnięcia po wyjściu z wody. Strój kąpielowy należy nosić tylko wtedy, kiedy to konieczne. Po kąpieli strój kąpielowy najlepiej jak najszybciej zdjąć oraz umyć i osuszyć skórę. Nie należy w strojach kąpielowych przebywać w rozgrzanej saunie suchej lub parowej.

Na podstawie: https://roeandjoe.com/blogs/news/poliester-czyli-wszechobecny-material-ktorego-powinnismy-unikac dostęp 2024.02.03

  • „Często do sauny wchodzimy po kąpieli w basenie, w mokrym stroju. Co się wtedy dzieje? Chlorowana woda basenowa paruje ze stroju i opary chloru dostają się do powietrza. Wszystkie osoby, które w tym czasie przebywają w saunie nieświadomie je wdychają, a to może doprowadzić między innymi do podrażnienia ich skóry czy dróg oddechowych.
  • A teraz zobaczmy jak to działa w drugą stronę. Idziemy do sauny, a po saunie wchodzimy do basenu. Toksyny, z których oczyścił się nasz organizm w saunie wniknęły w strój, a po wejściu do basenu czy jacuzzi uwalniają się w wodzie i wpływają na skórę innych użytkowników. Przez wszystkie te osoby są też wdychane”. Toksyny wydostają się z organizmu w formie potu, którego skład jest zbliżony do moczu. Nie potrzeba specjalnie bujnej wyobraźni aby zrozumieć co się dzieje, kiedy w tak przepoconym kostiumie wchodzimy do jacuzzi lub do basenu.

Źródło: https://unikalnekosmetyki.pl/blog-szkodliwe-dzialanie-stroju-kapielowego-w-saunie/ dostęp 2024.02.03

  • Do tego korzystając z kostiumów kąpielowych w saunie bardzo przyspieszamy ich zużycie, czyli sauna bezpośrednio przyczynia się do ich niszczenia.

Podsumowanie

Jeżeli korzystamy z sauny w kostiumach kąpielowych, szkody dla organizmu mogą być większe niż korzyści z saunowania.

Dlatego w dokumencie Państwowego Zakładu Higieny napisano: „Użytkownik powinien korzystać z sauny bez ubrania, w tym bez kostiumu kąpielowego i bielizny. Podczas kąpieli w saunie wszelka odzież utrudnia parowanie potu z powierzchni ciała, powodując podrażnienie skóry, a w przypadku tkanin z włókien syntetycznych panująca w saunie wysoka temperatura może spowodować ich stopienie się i poparzenie skóry”. Więcej można przeczytać tutaj.

Źródło: Wytyczne dotyczące wymagań sanitarno-higienicznych dla saun, opracowane przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny na zlecenie Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Warszawa 2016, aktualizacja 2024.

Zobacz też: Nośnik zarazków – kilka słów o szkodliwości stroju kąpielowego w saunie.


Ręczniki w saunie cz. 2

Na podstawie: OpenWear.pl

Ręczniki w saunie służą do celów higienicznych (np. odizolowanie ciała od elementów wyposażenia sauny), zasłonięcia wrażliwych części ciała przed ciepłem, zakrycia ciała przed wzrokiem innych saunujących w czasie przebywania w strefie beztekstylnej poza sauną i osuszania po prysznicu. Powinny być wykonane z włókien naturalnych np. bawełny, czy też lnu. Więcej przeczytasz w odsłonie Ręczniki w saunie cz. 1.

Poniżej analiza zapotrzebowania na ręczniki, zależne od płci, dla różnych rodzajów saun, przyjmując korzystanie z dwóch sesji saunowania. Wzięto również pod uwagę, że niektórzy reagują „zdziwieniem” gdy ujrzą roznegliżowane osoby przebywające w saunie.

  • Jeden duży ręcznik
Na podstawie: Polskie Towarzystwo Saunowe

Kobieta lub mężczyzna, którzy saunują prawidłowo w łaźni, czyli wchodzą do sauny parowej bez okrycia i ręcznika – potrzebny jest tylko jeden duży ręcznik do wycierania się, który pozostaje w strefie prysznicowej.

  • Dwa duże ręczniki
Na podstawie: Polskie Towarzystwo Saunowe

Kobieta lub mężczyzna, którzy saunują prawidłowo w saunie suchej, czyli siadają w saunie na dużym ręczniku (oraz mogą skorzystać również z sauny parowej, wchodząc do niej bez okrycia i ręcznika) – jeden duży ręcznik do wycierania się pozostaje w strefie prysznicowej.

  • Jeden duży ręcznik i dwa mniejsze
Na podstawie: Flickr

Kobieta lub mężczyzna, którzy saunują prawidłowo w łaźni, czyli wchodzą do sauny parowej bez ubrania, ale siadają na podkładce z małego ręcznika lub siadają na części małego ręcznika, a drugą zasłaniają wybrane części ciała przed ciepłem i wzrokiem innych saunujących (jeden mały ręcznik na każdą sesję parową; dwa małe ręczniki pozwalają odbyć dwie sesje) – jeden duży ręcznik do wycierania się pozostaje w strefie prysznicowej.

  • Dwa duże ręczniki i jeden mniejszy (zestaw podstawowy 1)
Na podstawie: W saunie. Polski portal saunowy.

Kobieta lub mężczyzna, którzy saunują prawidłowo w saunie suchej, czyli siadają w saunie bez okrycia na dużym ręczniku, a małym ręcznikiem mogą zasłonić wybrane części ciała przed ciepłem i wzrokiem innych saunujących – jeden duży ręcznik do wycierania się pozostaje w strefie prysznicowej. Ręcznik dla osoby leżącej powinien być odpowiednio długi lub należy zaopatrzyć się w ręcznik dodatkowy (patrz zdjęcie powyżej).

  • Trzy duże ręczniki (zestaw podstawowy 2)
Na podstawie: 123RF

Kobieta lub mężczyzna, którzy saunują prawidłowo w saunie suchej, czyli siadają w saunie bez okrycia na dużym ręczniku, a drugim ręcznikiem mogą zasłonić wybrane części ciała przed ciepłem i wzrokiem innych saunujących – jeden duży ręcznik do wycierania się pozostaje w strefie prysznicowej.

  • Dwa duże ręczniki i dwa małe (zestaw uniwersalny dla dwóch sesji saunowania)

Osobom, korzystającym z sauny bez okrycia, zasłaniającym miejsca intymne lub stosującym w łaźni podkładkę z małego ręcznika, pozwala na dowolny wybór rodzaju sauny w trakcie dwóch sesji.

W kolejnej odsłonie zajmiemy się modą w saunie.

Ręczniki w saunie cz. 1

Używanie ręczników w saunie nie wydaje się skomplikowane, ale czy na pewno? Żeby nie być gołosłownym będę posiłkował się dokumentem Wytyczne dotyczące wymagań sanitarno-higienicznych dla saun, opracowanym przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny na zlecenie Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Warszawa 2016, aktualizacja 2024 oraz artykułem Ręcznik w saunie – niby banał, ale… czy na pewno?, do którego odsyłam dociekliwych, a w którym napisano m.in.:

Ręcznik w saunie suchej:
„Zacznijmy od tego do czego służy nam ręcznik w saunie suchej, bo tylko w saunach tego rodzaju go używamy (oczywiście zakładając, że znamy już podstawy i wiemy dlaczego nie wchodzimy do sauny w kostiumie kąpielowym, o którego szkodliwości pisaliśmy tutaj).

Otóż ręcznik służy kilku celom. Pierwszym i podstawowym z nich jest higiena. W saunie suchej ręcznik, wykonany z włókien naturalnych, ma za zadanie fizycznie oddzielać nasze pocące się ciało od drewnianego wyposażenia sauny tj. ław i ścian. Dlatego właśnie bardzo ważne jest by, wchodząc do kabiny sauny suchej (fińskiej, bio czy infrared), brać ze sobą na tyle dużo ręcznika/ręczników by móc podłożyć go/je pod każdą, powtarzamy KAŻDĄ część ciała, która opiera się o ławy lub ściany. (…)

Idąc do strefy saun dobrze jest wziąć ze sobą dwa duże ręczniki o wymiarach minimum 70×150 cm. A po co ten drugi? No i tutaj przechodzimy do kolejnej roli jaką pełni ręcznik w saunarium, a mianowicie osuszanie ciała po prysznicu. (…)

UWAGA! Jeśli nagość w saunie jest dla Ciebie krępująca możesz zabrać też dodatkowy trzeci cienki ręcznik lub hammam w celu owinięcia się nim na seansie. (…)

Tureckie ręczniki peshtemal (tur. peştamal), nazywane popularnie ręcznikami hammam, od nazwy łaźni tureckiej [Źródło: Loomac]

Ręcznik w łaźni parowej…
„Że co?” spytasz.
O ile jesteś kulturalnym saunowiczem to Cię to zdziwi i zaskoczy. Niestety nadal wiele osób w Polsce korzysta z łaźni parowej w ręcznikach lub innych okryciach (najgorsze możliwe to kostium kąpielowy), co zasadniczo mija się z celem korzystania z tego zabiegu. (…)

JAK DOBRAĆ RĘCZNIK:
Zasadniczo w saunie suchej, z uwagi na wysoką temperaturę od 95 do 110 a nawet i 130 stopni Celsjusza nie mogą znajdować się żadne sztuczne tworzywa, które pod wpływem tejże temperatury zaczną się topić i wydzielać trujące dla organizmu związki (z takich tworzyw jest dziś wykonane m.in. 100% kostiumów kąpielowych). Dlatego ważne jest by ręcznik, z którego korzystamy w saunie suchej był wykonany z tworzyw naturalnych jak np. bawełna czy też len”.

Poniżej kilka informacji nt. ręczników wybranych z przywoływanego już dokumentu Wytyczne dotyczące wymagań sanitarno-higienicznych dla saun:

„W celu skorzystania z sauny należy się zaopatrzyć w dwa ręczniki – jeden do wycierania się, drugi jako podkładka na ławę lub do owinięcia ciała”.
„Z ławek należy korzystać siadając lub leżąc na rozłożonych ręcznikach, które wchłaniają pot. (…) Na ławach można siedzieć lub leżeć (na ręczniku)”.
„W saunach suchych (drewnianych) należy siadać na ręczniku. Ręcznik powinien być rozłożony tak, aby żadna część ciała nie stykała się z powierzchnią drewnianą”.

Cd. w drugiej części odsłony Ręczniki w saunie cz. 2.

In the sauna without swimsuits

SourceW saunie. Polski portal saunowy.

A swimsuit (even a bikini) can reduce the positive effects of using the sauna, and also lead to an allergic skin reaction, as the artificial material from which it is made melts under the influence of high temperature. At the same time, dangerous bacteria are formed under the surface of the garment. Microbes thrive where it is warm and moist. They are also favored by damp towels and wet swimwear.

Swimsuits are mainly made of polyester. Polyester, when heated, even to body temperature, releases small plastic particles. The heat releases chemicals such as formaldehyde, perfluorochemicals (PFCs) etc., which in turn are absorbed by the skin and released to the outside. Formaldehyde is irritating to patients suffering from allergies and asthmatic conditions. In addition, according to the EU classification, it is carcinogenic. Scientists have also reported serious health issues with PFCs, linked to the risk of causing cancer. In laboratory animals, PFCs have been shown to cause damage to the liver, kidneys and reproductive system.

If we enter the sauna after swimming in the pool, in a wet suit, the chlorinated pool water evaporates from the suit and chlorine vapors get into the air. All people who stay in the sauna at that time unconsciously inhale them, and this can lead to, among other things, irritation of their skin or respiratory tract.

If we enter the pool after the sauna, the toxins from which our body has been cleansed in the sauna penetrated into the clothes, and after entering the pool or jacuzzi, they are released in the water and affect the skin of other users.

Therefore, in the guidelines of the Polish National Institute of Hygiene about using sauna it is written:

“The user should use the sauna without clothes, including a swimsuit and underwear. When bathing in a sauna, any clothing hinders the evaporation of sweat from the body surface, causing skin irritation, and in the case of synthetic fiber fabrics, the high temperature in the sauna can cause them to melt and burn the skin”.

You can find more info about proper use of sauna in sections “Rules for correct dry sauna bathing” and “Rules for correct steam sauna bathing”.

Zasady korzystania z sauny

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego wydał w 2016 r. wytyczne dotyczące wymagań sanitarno-higienicznych dla saun, w których określił również zasady korzystania z sauny.
W 2024 r., na zlecenie Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny przygotował aktualizację dokumentu: Wytyczne dotyczące wymagań sanitarno-higienicznych dla saun.

Napisano w nim m.in.:
„Zaleca się, aby przed korzystaniem z sauny każdy jej użytkownik dokonał gruntownego umycia ciała mydłem i wodą, korzystając z natrysku, z następowym starannym osuszeniem ciała”.
(…)
„Użytkownik powinien korzystać z sauny bez ubrania, w tym bez kostiumu kąpielowego i bielizny. Podczas kąpieli w saunie wszelka odzież utrudnia parowanie potu z powierzchni ciała, powodując podrażnienie skóry, a w przypadku tkanin z włókien syntetycznych panująca w saunie wysoka temperatura może spowodować ich stopienie się i poparzenie skóry. Przed wejściem do sauny należy zdjąć wszelką biżuterię. Podczas korzystania z sauny zaleca się używanie dwóch ręczników(…)”.
(…)
Zasady korzystania z sauny:

  • Z sauny mogą korzystać wyłącznie osoby w dobrym stanie zdrowia, bez przeciwwskazań lekarskich.
  • Osoby cierpiące z powodu chorób przewlekłych powinny, przed pierwszym seansem, zasięgnąć opinii lekarza, gdyż niektóre choroby mogą być przeciwwskazaniem do korzystania z sauny.
  • W saunie nie należy przebywać w okularach i szkłach kontaktowych.
  • Nie zaleca się korzystania z sauny bezpośrednio po obfitym posiłku.
  • Z sauny należy korzystać wyłącznie w obuwiu typu klapki, nie zawierającego elementów metalowych.
  • Przed wejściem do sauny należy zdjąć wszystkie przedmioty metalowe, ponieważ mogą stać się przyczyną poparzeń ciała.
  • W celu skorzystania z sauny należy się zaopatrzyć w dwa ręczniki – jeden do wycierania się, drugi jako podkładka na ławę lub owinięcia ciała.
  • Przed przystąpieniem do seansu w saunie należy umyć całe ciało pod prysznicem mydłem i ciepłą wodą, a następnie wytrzeć do sucha.
  • W saunach suchych (drewnianych) należy siadać na ręczniku. Ręcznik powinien być rozłożony tak, aby żadna część ciała nie stykała się z powierzchnią drewnianą.
  • Korzystanie z sauny rozpoczyna się od ław niskich, stopniowo przechodząc na wyższe.
  • Na ławach można siedzieć lub leżeć (na ręczniku).
  • Przed skorzystaniem z sauny nie należy stosować kosmetyków, w szczególności w formie kremów lub balsamów do ciała, gdyż powoduje to ograniczenie pocącej się powierzchni ciała i intensywności pocenia się. W celu przystosowania układu krążenia do prawidłowego funkcjonowania w pozycji stojącej, wskazane jest w ostatnich 2 – 3 minutach przebywania w saunie przyjęcie pozycji siedzącej z opuszczonymi nogami.
  • W każdym etapie korzystania z sauny należy dbać odpowiednio o dobre ogrzanie ciała i dostateczne jego wychłodzenie.
  • Kąpiel w saunie kończy się zawsze dostatecznym wychłodzeniem ciała wodą – niewskazane jest używanie mydła.
  • W czasie i bezpośrednio po skorzystaniu z sauny nie zaleca się podejmowania wysiłku fizycznego.
  • Po skorzystaniu z sauny należy wypocząć około 20 – 30 minut. Celowe jest wypicie w tym czasie umiarkowanych ilości płynów (około 0,5 – 1 l), najlepiej wód mineralnych lub soków owocowych”.

Szczegółowe zasady korzystania z sauny suchej można znaleźć tutaj, a z sauny parowej tutaj, zaś porównanie sauny suchej i parowej można przeczytać tutaj.

Sauna sucha a parowa

Korzystający z sauny często nie wiedzą, którą saunę wybrać. W tej odsłonie zostanie przedstawione porównanie sauny suchej z parową. Poniżej najważniejsze cechy tych saun:

Rodzaj saunyTemperatura powietrzaWilgotność względnaCharakterystyka
Sauna sucha
(zwana też fińską)
60-110 °C5-15%Piec ogrzewający kamienie.
Siedziska i oparcia z drewna.
Sauna parowa
(zwana też łaźnią)
45-55 °C40-100%Piec utrzymujący zadaną temperaturę i generator pary wodnej do utrzymania zadanej wilgotności.
Siedziska i oparcia ceramiczne lub z tworzywa sztucznego.
Źródło: https://www.polskietowarzystwosaunowe.pl/saunowicze/rodzaje-saun, dostęp 2024.02.01

Różnice między sauną suchą a parową:

  • zasadniczą różnicą jest przede wszystkim temperatura – w saunie suchej będzie ona nawet dwukrotnie większa,
  • wilgotność powietrza w saunie suchej będzie bardzo niska, podczas gdy w saunie parowej może wynosić nawet 100%,
  • ze względu na temperaturę i wilgotność sauna parowa umożliwia dłuższe seanse niż sauna sucha,
  • sauna parowa sprawdzi się doskonale w przypadku zapalenia zatok czy innych objawów przeziębienia, natomiast w przypadku sauny suchej objawy przeziębienia mogą nie tylko nie ustąpić, ale nawet się nasilić,
  • sauna parowa, dzięki przymglonemu i mało przejrzystemu powietrzu, daje możliwość mniej skrępowanego odkrycia ciała niż sauna sucha.

Na podstawie: https://www.infrahome.pl/sauna-parowa-a-sauna-sucha.html dostęp 2024.02.01

Przy prawidłowym użytkowaniu oba rodzaje saun są korzystne dla zdrowia (pod warunkiem, że stan zdrowia nie wyklucza korzystania z sauny – przed skorzystaniem z sauny należy skonsultować z lekarzem, czy przy aktualny stan zdrowia na to pozwala). W saunie powinno się w zasadzie przebywać bez okrycia (zobacz odsłonę W saunie bez kostiumów kąpielowych). W saunie suchej należy siadać lub kłaść się na ręczniku, tak aby żadna część ciała nie dotykała do desek (zobacz odsłonę Najczęstsze błędy popełniane w saunie).

Sauna parowa jest bardziej przyjazna w użytkowaniu ze względu na niższą temperaturę i szybsze psychologiczne poczucie pocenia, ponieważ z powodu wysokiej wilgotności wydaje się, że pocenie jest bardziej obfite niż jest to w rzeczywistości. Para wodna skrapla się bowiem na ciele ludzkim, przy okazji spłukując z ciała pot. Sauna parowa wpływa dobrze na układ oddechowy, poprawia stan skóry i wpływa relaksująco na organizm.

Pobyt w obu saunach wpływa m.in. na poprawę funkcjonowania układu krążenia, utratę wagi, detoksykację organizmu, wzmocnienie układu odpornościowego.

Ogólne zasady korzystania z sauny znajdują się tutaj, zaś szczegóły dotyczące sauny suchej można znaleźć tutaj, a sauny parowej tutaj. Natomiast najczęstsze błędy popełniane w saunie można poznać tutaj.